Hơn 400.000 lao động nhập cư không giấy tờ tại Hàn Quốc: Bị gắn mác “bất hợp pháp”, đối mặt với nhiều vi phạm nhân quyền dù vẫn âm thầm duy trì nền kinh tế

Lao động nhập cư không giấy tờ thường xuyên đối mặt với tình trạng nợ lương, tai nạn lao động và nhiều rủi ro về quyền lợi

Các tổ chức nhân quyền kêu gọi Hàn Quốc chuyển từ chính sách truy quét, trục xuất sang bảo đảm quyền con người

Nhiều quốc gia đã triển khai chương trình hợp pháp hóa cư trú, nhưng Hàn Quốc vẫn chưa đạt được đồng thuận

Chuyên gia nhận định phần lớn lao động nhập cư không giấy tờ rơi vào tình trạng này do các rào cản từ chính sách và cần được đưa vào hệ thống quản lý chính thức

Theo thống kê mới nhất, hiện có khoảng 400.000 người nhập cư không giấy tờ đang sinh sống tại Hàn Quốc. Họ là lực lượng lao động quan trọng trong các ngành nông nghiệp, ngư nghiệp, xây dựng, sản xuất và chăm sóc người cao tuổi, những lĩnh vực đang thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng.

Tuy nhiên, dù đóng góp đáng kể cho nền kinh tế và xã hội, nhóm lao động này vẫn đang phải đối mặt với nhiều hình thức phân biệt đối xử, bóc lột lao động và vi phạm nhân quyền kéo dài.

Ngày 14/6 vừa qua, các tổ chức bảo vệ quyền người tị nạn và lao động nhập cư đã tổ chức họp báo trước Trụ sở Chính phủ Hàn Quốc tại Seoul, kêu gọi chính phủ bảo đảm quyền cư trú cho người nhập cư không giấy tờ và cải thiện các chính sách liên quan đến quyền con người.

Khoảng 400.000 người nhập cư không giấy tờ đang sinh sống tại Hàn Quốc

Bộ Tư pháp Hàn Quốc cho biết tính đến tháng 1/2026, số người nước ngoài cư trú không hợp pháp tại Hàn Quốc vào khoảng 400.000 người.

Con số thực tế có thể còn cao hơn nếu tính cả trẻ em và thanh thiếu niên sinh ra tại Hàn Quốc nhưng chưa có giấy tờ cư trú hợp pháp, cũng như những trường hợp chưa được thống kê đầy đủ.

Trong xã hội Hàn Quốc, người nhập cư không giấy tờ vẫn thường bị gắn với cụm từ "bất hợp pháp". Nhiều người cho rằng tình trạng này hoàn toàn xuất phát từ lựa chọn cá nhân.

Tuy nhiên, theo các tổ chức hỗ trợ lao động nhập cư, thực tế phức tạp hơn nhiều. Không ít người rơi vào tình trạng mất tư cách cư trú do những nguyên nhân ngoài ý muốn như:

• Hạn chế trong việc chuyển đổi nơi làm việc.
• Mất việc làm hoặc mất tư cách lưu trú.
• Khó khăn tài chính và sinh kế.
• Các quy định hành chính khiến người lao động khó duy trì tình trạng cư trú hợp pháp.

Ngành nông nghiệp, xây dựng và chăm sóc phụ thuộc lớn vào lao động nhập cư

Các ngành nghề mà người Hàn Quốc ngày càng ít lựa chọn như nông nghiệp, ngư nghiệp, xây dựng và chăm sóc người già hiện phụ thuộc đáng kể vào lao động nhập cư.

Tuy nhiên, mức độ bảo vệ quyền lợi lao động lại không tương xứng với sự đóng góp của họ.

Nhiều doanh nghiệp bị cáo buộc lợi dụng sự bấp bênh về tư cách cư trú của người lao động để gây áp lực, ngăn cản họ yêu cầu cải thiện điều kiện làm việc hoặc đòi hỏi quyền lợi chính đáng.

Những người bị đẩy ra ngoài hệ thống quản lý chính thức cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận bảo hiểm, phúc lợi xã hội và các dịch vụ công cơ bản.

Khi bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh, nhiều người không dám đến bệnh viện vì lo ngại bị phát hiện tình trạng cư trú...

Tỷ lệ tử vong do tai nạn lao động cao gấp nhiều lần lao động Hàn Quốc

Theo nghiên cứu năm 2024 do Đại học Quốc gia Seoul thực hiện theo ủy quyền của Ủy ban Nhân quyền Quốc gia Hàn Quốc, tỷ lệ tử vong do tai nạn lao động của lao động nhập cư cao hơn từ 2,3 đến 3,6 lần so với lao động Hàn Quốc.

Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân xuất phát từ nhiều yếu tố:

• Tập trung trong các công việc nguy hiểm và nặng nhọc.
• Rào cản ngôn ngữ.
• Thiếu đào tạo an toàn lao động phù hợp.
• Khó tiếp cận thông tin về quyền lợi và quy trình bảo hộ.

Bên cạnh đó, nhiều trường hợp tử vong hoặc thương tích nghiêm trọng không được ghi nhận đầy đủ trong thống kê chính thức.

Nợ lương vẫn là hình thức vi phạm phổ biến nhất

Theo Bộ Tư pháp Hàn Quốc, trong năm 2025, cứ 10 vụ vi phạm quyền lao động của người nước ngoài thì có tới 8 vụ liên quan đến nợ lương hoặc trả lương không đúng quy định.

Một trường hợp điển hình được ghi nhận gần đây tại tỉnh Jeollanam là ba lao động thời vụ người Philippines làm việc tại một trang trại nuôi hàu.

Các lao động này cho biết họ được trả lương theo sản lượng thay vì theo hợp đồng lao động đã ký. Dù thường xuyên làm việc vào ban đêm, sáng sớm và ngày nghỉ nhưng vẫn không được thanh toán đầy đủ tiền làm thêm giờ và phụ cấp.

Khi phản ánh sự việc, họ còn bị chủ lao động gây áp lực bằng những lời nói mang tính đe dọa liên quan đến việc hồi hương.

Tranh cãi về các chiến dịch truy quét người cư trú không giấy tờ

Các tổ chức nhân quyền cũng liên tục lên tiếng về những tranh cãi phát sinh trong quá trình truy quét người cư trú không giấy tờ.

Tháng 10 năm ngoái, một lao động người Việt Nam tên Tuấn làm việc tại một nhà máy phụ tùng ô tô ở khu công nghiệp Seongseo, thành phố Daegu, đã tử vong sau khi ngã từ trên cao trong lúc tìm cách lẩn tránh đợt kiểm tra của cơ quan xuất nhập cảnh.

Người này sở hữu visa tìm việc D10 nhưng đang làm việc để trang trải cuộc sống. Vụ việc đã gây nhiều tranh luận về áp lực mà người lao động nhập cư phải đối mặt khi tình trạng cư trú và nhu cầu mưu sinh xung đột với nhau.

Theo các tổ chức bảo vệ quyền lao động nhập cư, đây không phải là sự cố cá nhân đơn lẻ mà phản ánh những bất cập trong chính sách quản lý người nước ngoài hiện nay.

Hàn Quốc nói về hội nhập nhưng vẫn ưu tiên kiểm soát

Tháng 3/2026, Bộ Tư pháp Hàn Quốc công bố Chiến lược Chính sách Di cư đến năm 2030.

Kế hoạch này bao gồm các mục tiêu:

• Thu hút nhân tài quốc tế.
• Hỗ trợ phát triển kinh tế.
• Quản lý biên giới an toàn.
• Thúc đẩy hòa nhập xã hội.
• Bảo vệ quyền con người của người nước ngoài.

Tuy nhiên, nhiều tổ chức lao động và nhân quyền cho rằng chính sách hiện nay vẫn tập trung chủ yếu vào việc cung cấp nguồn nhân lực cho thị trường lao động hơn là bảo đảm quyền lợi của người nhập cư.

Theo họ, người nhập cư vẫn đang được nhìn nhận chủ yếu như một nguồn lao động thay vì những thành viên bình đẳng trong xã hội.

Hàn Quốc đang xem xét hợp pháp hóa một bộ phận lao động không giấy tờ

Cuối năm 2025, Bộ Lao động, Bộ Tư pháp và Văn phòng Điều phối Chính sách Chính phủ Hàn Quốc đã thành lập tổ công tác đặc biệt để nghiên cứu phương án đưa một bộ phận lao động nhập cư không giấy tờ vào hệ thống quản lý chính thức.

Một trong những đề xuất đang được xem xét là cho phép những lao động đáp ứng các tiêu chuẩn về tay nghề và năng lực tiếng Hàn được tiếp tục cư trú hợp pháp theo diện giới hạn.

Tuy nhiên, do còn nhiều ý kiến khác nhau giữa các bộ ngành, quá trình xây dựng chính sách vẫn đang diễn ra chậm.

Tây Ban Nha đã triển khai chính sách hợp pháp hóa cư trú

Trong khi Hàn Quốc vẫn đang tranh luận, một số quốc gia đã áp dụng các chương trình hợp pháp hóa cư trú cho người nhập cư không giấy tờ.

Tây Ban Nha hiện cho phép những người nước ngoài cư trú trong thời gian nhất định và không có tiền án được cấp quyền làm việc và cư trú hợp pháp trong một số trường hợp.

Theo ước tính của chính phủ Tây Ban Nha, chính sách này có thể mang lại lợi ích cho khoảng 500.000 người.

Các tổ chức nhân quyền kêu gọi thay đổi cách tiếp cận

Ông Jeong Young Seop, thành viên Ban Điều hành Liên minh Bình đẳng Lao động Nhập cư, nhận định:

"Nhiều người nhập cư không giấy tờ không lựa chọn tình trạng này. Họ rơi vào hoàn cảnh đó do những rào cản từ hệ thống và chính sách hiện hành."

Ông cũng cho rằng việc chỉ tập trung vào truy quét và trục xuất đã khiến xã hội nhìn nhận người nhập cư như tội phạm, đồng thời làm gia tăng những rủi ro về tính mạng và sức khỏe của họ.

Theo các tổ chức bảo vệ quyền người nhập cư, thay vì để hàng trăm nghìn người tiếp tục sống ngoài hệ thống pháp luật và phúc lợi xã hội, Hàn Quốc cần xây dựng các cơ chế giúp họ thực hiện nghĩa vụ, đồng thời được bảo đảm những quyền cơ bản về lao động, y tế và nhân phẩm.

https://www.ntoday.co.kr/news/articleView.html?idxno=127727